Sarılıcı Bitkilerle Dikey Bahçe

Balkonun küçük mü? Zemin doldu, saksı koyacak yer kalmadı mı? O zaman gözünü yukarı kaldır: duvarlar, korkuluklar, pergola ayakları ve hatta bir merdiven boşluğu bile ekilebilir alan sayılır. Sarılıcı bitkiler tam olarak bunun için var — dar bir kökten çıkıp metrelerce yeşil yüzey üretiyorlar.

Dikey bahçe tam olarak nedir?

Genelde iki şey karıştırılıyor. Birincisi, duvara sabitlenmiş modüler kaplarla kurulan sistemler; ikincisi, yerdeki bir saksıdan yukarı doğru tırmandırılan sarılıcılar. İkincisi hem çok daha ucuz hem de yeni başlayan biri için affedici. Çünkü tek bir toprak hacmini sulayıp beslemek, yirmi küçük gözü ayrı ayrı kontrol etmekten kolay.

Sarılıcı bitki her yerde yetişir mi?

Hayır. Karar vermeden önce iki soruyu net cevaplaman gerekiyor: Bu duvar günde kaç saat doğrudan güneş alıyor? Ve kışın burası ne kadar soğuyor? Güney cephesi 6-8 saat güneşle asma, sardunya-benzeri sarkıcılar ve begonvile uygun. Kuzeye bakan gölge bir duvarda ise sarmaşık türleri ve hedera daha mantıklı. Işık ölçümünü nasıl yapacağını bilmiyorsan, güneş ve ışık gereksinimlerini anlatan bölüme göz atıp bir gün boyunca saat saat not almak yeterli.

Adım adım kurulum

1. Yüzeyi seç ve taşıyıcıyı belirle

   Duvara doğrudan tırmanan bitki (hedera gibi tutunucu kökleri olanlar) sıva ve derz için uzun vadede risklidir. Bu yüzden duvarın 4-5 cm önüne bir tel kafes, kalın ip ağı ya da ahşap kadron gerdir. Pergola varsa iş daha kolay: dikey ayaklardan başlayıp üst kirişe yönlendirirsin, yaz ortasında gölge de kazanırsın.

2. Saksıyı büyük tut

   Sarılıcıların hava yüzeyi geniştir, yani çok su buharlaştırırlar. 2 litrelik bir kapta hiçbiri mutlu olmaz. Tek bitki için en az 25-30 cm çaplı, 30 cm derin bir kap düşün; asma veya begonvil gibi güçlü büyüyenler için 40 litreye kadar çıkabilirsin. Drenaj deliği olmayan dekoratif kaplara kanmamak konusunda doğru saksıyı seçmek başlığında anlatılan mantık burada birebir geçerli.

3. Toprağı ağır tut, ama tıkamayacak kadar

   Rüzgârda devrilmesin diye harmanın biraz ağırlıklı olması işine gelir. Pratik bir oran: 3 ölçü bahçe toprağı + 2 ölçü kompost/torf + 1 ölçü perlit veya iri kum. Kendi toprak harmanını hazırlarken en alta 2-3 cm iri çakıl koymayı ihmal etme.

4. Dikimi ve ilk yönlendirmeyi yap

   Fidanı duvardan 10-15 cm uzağa dik; kök boğazı toprak seviyesinde kalsın. Sürgünleri kafese doğru yatay veya çapraz bağla, dümdüz yukarı değil. Sebep: yatay büyüyen dallarda daha çok yan sürgün ve daha çok çiçek oluşur. Bağlarken plastik kelepçe değil, esneyen bez şerit veya rafya kullan; gövde kalınlaşacak.

5. Su rejimini kur

   Dikey bahçenin en kritik değişkeni su. Yaz ortasında güneşli bir duvarda 30 litrelik kap günde bir kez, sıcak dalgalarında iki kez su isteyebilir. Parmağını 3-4 cm sokup nem kontrolü yapmak en sağlıklısı. Şişe damlatma ya da basit bir damlama hattı kurmak, tatile giden biri için hayat kurtarır — sulama tekniğini anlatan bölümde bu düzenler ayrıntılı.

6. Besle ve buda

   Büyüme mevsiminde 2-3 haftada bir dengeli sıvı gübre; çiçek istiyorsan fosfor-potasyum ağırlıklı olana geç. Budama ise iki amaçla yapılır: ölü/çıplak dalları temizlemek ve bitkiyi istediğin şekle zorlamak. İlkbahar başı ana budama, yaz boyunca uç alma.

Hangi bitki hangi duruma uygun?

Sık yapılan hatalar

• Taşıyıcıyı bitkiden sonra kurmak. Kafesi baştan monte et; sonradan takarken sürgünleri kırarsın.
• Rüzgârı hesaba katmamak. Yüksek katlarda geniş yapraklı bitki yelken gibi davranır. Saksıyı korkuluğa bağla, ağırlık ekle.
• Küçük kaba büyük bitki. En yaygın başarısızlık nedeni; kök sıkışan bitki yaz ortasında pes eder.
• Yaprakları ıslatarak sulamak. Duvar dibi hava akımı zayıf olan bir yer; ıslak yaprak külleme demek. Suyu toprağa ver.
• Yaprakları duvara yapıştırmak. Nem duvarda kalır, boya kabarır. O 4-5 cm boşluk hem duvarı hem bitkiyi korur.
• Budamayı erteleme. Bir sezon budanmamış sarılıcı, alt kısmı çıplak üst kısmı karmakarışık bir yığına dönüşür.
• Yanlış mevsimde dikim. Temmuz ortasında dikilen fidan tutunmaya çalışırken kavrulur. İlkbahar başı veya sonbahar ideal; mevsime göre bakım takvimi bu konuda yol gösterir.